ब्लॉग

२३०० वर्षे जुनी अतिभव्य बुद्धलेणी – थोटलाकोंडा, विसाखापट्टनम – प्रा.हरी नरके

देशातील प्रमुख आणि प्राचीन बुद्धलेणी म्हणून आंध्रप्रदेशातील थोटलाकोंडा, विसाखापट्टणम महत्वाचे आहे. ते विसाखापट्टणमपासून अवघ्या 15 किलोमीटर अंतरावर आहे. भीमूनिपट्टनम जवळच्या टेकडीवर हे लेणे आहे. थोटलकोंडा हे नालंदासारखेच एक प्राचीन बौद्ध विद्यापीठ होते. ते श्रीलंका आणि आग्नेय आशियातील विविध देशांमध्ये बौद्ध धर्माचा प्रचार, प्रसार करण्याचे केंद्र होते. या पंधरा ते वीस किलोमीटर अंतरावर अशी दहा ज्ञानकेंद्रे […]

ब्लॉग

दलित हिंदू नाही म्हणत ‘या’ अस्पृश्य नेत्याने १८९८ साली धर्मांतर करून बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली होती

तामिळनाडूतील अस्पृश्य (पारियार) समाजातील अयोथीदासार (आययोथी थास, अयोध्यादास) यांनी १८९८ साली बौद्ध धम्माची दीक्षा घेऊन तामिळ मधील (वैदिक) धर्मांध लोकांना हादरा दिला होता. बौद्ध धम्मच आपला मूळ धर्म आहे, असा युक्तिवाद करून त्यांनी पारियार या अस्पृश्य जातीतील लोकांना बुद्ध धम्म स्वीकारण्यास सांगितले होते. अयोथीदासार यांनी फक्त धर्मांतरच केले नाहीतर मद्रास जवळ पेरंबुर येथे साऊथ इंडिया […]

ब्लॉग

बौद्ध भिक्खूंना लेण्यां दाखवा; त्यांनी पुढे येऊन लेण्यांबाबत मार्गदर्शन केले पाहिजे

डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांनी महास्थविर संघरक्षित यांना ३ जुलै १९५० रोजी एक पत्र लिहिले आहे. त्या पत्रामध्ये त्यांनी स्पष्ट म्हटले आहे की ‘बौद्ध धम्माच्या पुनरुज्जीवनाचा प्रयत्न यशस्वी व्हायचा असेल तर त्याची मोठी जबाबदारी भिक्खुंच्या खांद्यावर पडते. यापुर्वी होते त्यापेक्षाही त्यांना अधिक कार्यरत बनले पाहिजे. त्यांनी आपल्या गुहेतून बाहेर पडलेच पाहिजे आणि लढणाऱ्या शक्तींच्या आघाडीवर राहिले […]

ब्लॉग

“पांडव बौद्ध होते का?”

माझ्यासारख्या अनेक इतिहास आणि लेणींमध्ये रुची असणाऱ्या सर्वसामान्य लोकांना असा प्रश्न पडणे साहजिकच आहे. जगभरातल्या संशोधकांनी मान्य केले आहे कि पांडवांचे कुठलेही पुरातत्त्वीय अथवा ऐतिहासिक संदर्भ मिळत नाही आणि जे काही साहित्यात उपलब्ध आहे ते “मिथक” या प्रकारात मोडते. मात्र तरीही समजा थोड्यावेळ आपण पांडव होऊन गेले असे गृहीत धरले, तर पांडव त्यांच्या वनवास काळात […]

ब्लॉग

दुःखं आमचं, संघर्ष आमचा आणि जीव पण आमचाच जातोय…मग स्टेजवर सवर्ण ब्राह्मण का आहेत?

आपण चुकतोय कुठं माहित्ये? आपल्या सर्वात मोठ्या प्रॉब्लेमला अड्रेस करत नाहीय आपण. जे आजच्या सर्व समस्यांचं मूळ आहे. जातीमुळं फेस करावं लागणारं सिस्टमॅटिक ऑप्रेशन. मग ते मीडिया, कॉर्पोरेट, अकॅडमीक्स, पॉलीटीक्स, कॅम्पसेस पासून ते प्रत्येक पब्लिक स्पेस मध्ये सहन करावं लागतं. रिसोर्ससाठी झगडावं लागतं. सवर्ण पुरोगामी आणी सवर्ण प्रतीगामी ह्यांच्यातल्या रस्सीखेच स्पर्धेत आपण आपल्या जगण्या मरण्याच्या […]

ब्लॉग

जपानी भिक्खू यांनी जुन्नर लेणी (लेण्याद्री) येथे केली बुद्ध वंदना

जपानी बौद्ध भिक्खू ‘टी मोरिता’ आणि जपान मधील भारतीय बौद्ध लेण्यांचे अभ्यासक ‘आंदोजी’ यांच्या बुद्ध वंदनेने आज जुन्नर लेणी (लेण्याद्री) दुमदुमली. आज जुन्नर येथील लेण्यांमध्ये त्यांचे आगमन झाले. वय ७२ वर्षे असलेले हे जपानी बौद्ध भिक्खू किंचितही न थांबता सर्व पायऱ्या चढून मुख्य चैत्यगृहात गेले. तेथे त्यांनी जपानी भाषेतून बुद्ध वंदना घेतली. त्यानंतर पाली भाषेतील […]

ब्लॉग

भूतान देशाचे बौद्ध राजाराणी

इंग्लंडच्या राजाराणीचे कौतुक आजपर्यंत सगळ्यांनी केले. जगभर त्यांच्या राजघराण्याला मिडीयाने प्रतिष्ठा प्राप्त करून दिली आहे. त्याचे विवाह सोहळे, नवीन बालकाचे आगमन, त्यांची वर्तणूक याबाबत अफाट स्तुति केली. ब्रिटिश राजघराण्यांनी त्यांची रूढी, परंपरा सोडून कसेही वागले तरी त्याची बातमी होते. त्यामुळे भारतातील सामान्य नागरिकाला सुद्धा डायना कोण होती आणि राजपुत्र कोण आहे हे माहित आहे. पण […]

ब्लॉग

जयंती विशेष लेख : समाजसुधारक सावित्रीबाई फुले

सावित्रीबाई जोतीराव फुले म्हणजे ज्ञानज्योती, क्रांतीज्योती, भारतातील पहिल्या शिक्षिका, समाज सुधारक आणि कवयित्री अशी त्यांची ओळख दिली जाऊ शकते. त्यांचे कार्य आणि कृर्तृत्व शब्दातीत आहे. ३ जानेवारी १८३१ रोजी सातारा जिल्हयातील खंडाळा तालुक्यातील नायगाव येथे त्यांचा जन्म झाला. खंडोजी नेवसे आणि सत्यवती नेवसे हे त्यांचे वडील-आई.थोर समाजसुधारक महात्मा जोतीराव गोविंदराव फुले यांच्या खाद्याला खांदा लावून […]

ब्लॉग

आद्य महाकवी किंवा कविकुलगुरू कोण – अश्वघोष कि कालिदास?

बौद्ध आचार्य अश्वघोष यांचा जन्म इ.स. ७८ साली साकेत मध्ये झाला. एक महान बौद्ध आचार्य म्हणून लौकिक मिळवलेले अश्वघोष संस्कृत भाषेतील एक प्रतिभासंपन्न आद्य कवी व नाटककार होते. अश्वघोषांनी सर्वात पहिल्यांदा भारतीय साहित्यात “काव्य” प्रकार आणला. “बुद्धचरितम्” हे त्यांचे सर्वोत्कृष्ट संस्कृत काव्य होय जे २८ सर्गांचे होते मात्र त्याचे फक्त १४ सर्ग अस्तित्वात आहेत. यातील […]

ब्लॉग

मुंबईत अनेकांना हे जपानी बौद्ध विहार ज्ञात नाही…तुम्हाला माहिती आहे का?

‘निप्पोन्झान म्योहोजी’ ही महायान निचिरेन बौद्ध परंपरेची जपानी संस्था असून ती जगामध्ये शांती स्थापित व्हावी यासाठी सतत प्रयत्न करीत असते व त्याचे प्रतीक म्हणून त्यांनी जगात सर्वत्र शांती स्तूप उभारले आहेत. या संस्थेचे मुख्य प्रवर्तक निचीदास्तू फुजी गुरुजी यांनी पहिल्या महायुद्धानंतर व भारत स्वातंत्र लढा दरम्यान सन १९३० नंतर अनेकदा भारतास भेट दिली व बुद्धाच्या […]