ब्लॉग

कोणतीही तारीख का असेना, हाच दिवस ”धम्मदीक्षा दिन” म्हणून साजरा केला पाहिजे

मित्रांनो, आपण प्रगतिशील विचारांचे वारसदार आहोत, त्याचे वाहक आहोत आणि म्हणून काही अनावधानाने झालेल्या चुकीच्या गोष्टींचे आपण पुनर्विचार केला पाहिजे. कृपया हा लेख नीट वाचा (नुसता लाईक करू नका), चिंतन करा आणि तुमच्या प्रतिक्रिया मात्र जरूर कळवा. भ. बुद्धांना संबोधी प्राप्त झाल्यानंतर, सारनाथ येथे सर्वात प्रथम त्यांनी पांच भिक्खूंना धम्माची व्याख्या सांगितली. धम्माची तत्वे सांगताना […]

ब्लॉग

कान्हेरी लेणी पन्नास वर्षांपूर्वीची

बोरिवलीची ‘कान्हेरी लेणी’ म्हणजे मुंबईच्या सान्निध्यात असलेला सर्वात सुंदर प्राचीन बौद्ध संस्कृतीचा वारसा होय. इ.स.पूर्व १ ल्या शतकापासून ते इ.स.११ व्या शतकापर्यंत विकसित झालेल्या या लेण्या म्हणजे मुंबईचा एक अनमोल ठेवा आहे. सुंदर बुद्ध शिल्पे, स्तुप, चैत्यगृह, विहार, सभागृह, निवासस्थाने, शिलालेख, पाण्याची असंख्य कुंडे, बोधिसत्व आणि पद्मपाणी बुद्ध यांची शिल्पे असा असंख्य बौद्ध संस्कृतीचा अनमोल […]

ब्लॉग

तिपिटक म्हणजे काय?

हा सर्वसाधारण माणसांपर्यंत न पोहचलेला किंवा पोहचवू न दिलेला जगातील सर्वात मोठा ग्रंथ आहे. हा तिपिटक ग्रंथ महाकारूनिक तथागत बुद्धांनी आपल्या उभ्या आयुष्यात जो काही अनुभव घेतला, संबोधी प्राप्त केली जागच्या, मानवतेच्या कल्याणासाठी केलेला शुद्ध उपदेश तथागत बुद्धांच्या महापरिनिर्वानानंतर तीन महिन्याने भिक्खू संघाने तिपिटक लिहिण्यास सुरुवात केले. तिपिटक हा एक पुस्तिका नसून तीन तीन पेटी […]

ब्लॉग

चिवर उतरविण्याच्या निमित्ताने….भिक्खु संघाचे नियम आपण समजून घेतले पाहिजेत

पूजनीय भिक्खु संघाने विनय नियमांचा भंग झाला असल्यामुळे एका व्यक्तीला प्रव्रार्जनीय कर्म शिक्षा सुनावली आहे. अर्थात चिवर काढून संघातून हकालपट्टी केलीय. याबद्दल संघाचे पुण्यानुमोदन. पण, सदर व्यक्तीचा स्वभाव पाहता तो अब्भानकर्म वगैरेचा हकदार बनण्यासाठी स्वतःत सुधारणा करेल की नाही ? हे आम्हास माहीत नाही. पण तसे असेल तर नक्कीच स्वागतार्ह बाब असेल. असे अनेक जण […]

ब्लॉग

खरंच आम्ही बुद्ध विचार “जाणले” आहेत की बुद्ध विचार फक्त कवटाळून बसलो आहोत?

१६व्या शतका अखेर जपान मध्ये “बाशो” नावाचा एक प्रसिद्ध बुद्ध विचारांचा कवी होऊन गेला. एकदा तो त्या काळातील एक प्रसिद्ध बौद्ध आचार्य “टाक ऊआन” यांना भेटायला गेला. टाक ऊआन जेव्हा कुठल्या मुद्द्यावर बोलायचे तेव्हा बाशो त्यांना बुद्ध वचने उद्धृत करायचा. काही वेळाने टाक ऊआन त्याला म्हणाले, “बाशो, तू खूप अभ्यासू आहेस. अनेक बुद्ध वचने सांगतोस […]

ब्लॉग

“दिव्यावदानम्” कथा – किती खरी, किती काल्पनिक

सध्या संजीव सन्याल यांचा एक विडिओ प्रसारित झाला आहे ज्यात सम्राट अशोकांच्या अस्तित्वावर आणि कर्तृत्वावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. मुळात सन्याल हे पंतप्रधान कार्यालयात principal economic advisor म्हणून काम करतात. ते खरं तर “बुद्धिभेद” करण्याचा प्रयत्न करतायेत हे आपण सर्वांनी लक्षात घेतले पाहिजे. सम्राट अशोकाच्या कर्तृत्वावर तसेही सध्याचे राजकीय सत्तेदार अनुकूल नाही किंबहुना त्यांना सम्राट […]

ब्लॉग

हे आत्मचरित्र कदाचित भारतातील सर्वात प्राचीन व विश्वसनीय असा ऐतिहासिक दस्तैवज

“सिंहसेनापती” हे खरेतर महापंडित राहुल सांकृत्यायन यांनी अनुवादित केलेले ‘वैशाली’ गणराज्याचा पराक्रमी सेनापती ‘सिंह’ याचे इ. स. पूर्व ५०० मध्ये मातीच्या तब्बल १६०० वीटांवर (Clay Tablets) बुद्धकालीन धम्मलिपीत लिहिलेले जगातील पहिले आत्मचरित्रच ठरेल. याचा शोध एका उत्खननामध्ये स्वतः महापंडित राहुल सांकृत्यायन यांनाच लागलेला आहे. या सर्व वीटा पाटणा वस्तुसंग्रहालयात आजही सुरक्षित ठेवलेल्या आहेत. सेनापती ‘सिंह’ […]

ब्लॉग

अजिंठ्याचा वारसा निजामांनी जपला…

आज जगप्रसिद्ध अजिंठा लेणी भारताच्या सांस्कृतिक-कला विभागातील अमूल्य रचना आणि ठेवा आहे. हा अमूल्य वारसा जपण्यासाठी तत्कालीन निजाम सरकारने जी कार्यतत्परता, जिज्ञासा आणि इच्छाशक्ति दर्शविली, त्यामुळेच हा अमूल्य ठेवा विश्वपटलावर विराजमान आहे. अजिंठा नगरीला सांस्कृतिक केंद्र बनविण्यासाठी निजाम सरकार ने खुप मोठे प्रयत्न केले. तेथील कलाकृतिला मुळ स्वरुपात आणून निजाम सरकार थांबले नाही, तर काळाच्या […]

ब्लॉग

कॉम्रेड अण्णा भाऊ साठे यांच्या साहित्यातील आंबेडकरी जाणिवा

साहित्यसम्राट, लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे हे सामाजिक बांधिलकेचे जाज्वल्य निशाण आहे. त्यांचे साहित्य मराठी साहित्य विश्वाचा अभिमान वाटावा असा भाग तर आहेच पण त्याहून अधिक ते भारतीय समाज संस्कृतीचे संचित आहे. एखाद्या लेखकाची साहित्य तेव्हाच संचित बनते जेव्हा लेखकाला समाजाबद्दल मूलभूत आस्था आणि अतूट असे प्रेम असते. समाज म्हणताना केवळ स्व:ताची जात असा त्याचा संकुचित […]

ब्लॉग

पारधी मुलांचे भवितव्य घडवून त्यांचे जीवन घडवणारे दीपस्तंभ : डॉ. हर्षदीप कांबळे

मित्रहो, आज परत तुमच्या भेटीला येण्याचे कारण म्हणजे आज आषाढ पौर्णिमा, जी गुरु शिष्याच्या नात्याला उभारी देणारी व नाते दृढ करणारी, गुरु विषयी आदर व्यक्त करणारी पौर्णिमा. धम्मदान करणारे सम्यक संबुद्ध तथागतांचे स्मरण व्हावे म्हणून या पौर्णिमेला गुरुपौर्णिमा म्हणतात ही पौर्णिमा सर्वत्र वंदनीय असून हा दिवस साजरा करण्याची परंपरा बुद्ध काळापासून आजपर्यंत आहे. ह्याच दिवशी […]